Сахабыт сирин биллиилээх олоҥхоһута Василий Осипович Каратаев-Харатай Баһылай күөх окко түһэн күн сирин көрбүтэ төгүрүк 100 сылын көрсө тохсунньу 14 күнүгэр биир дойдулаахтара киниэхэ анаммыт сабыс саҥа кинигэни алгыс этэн, аал уоту айах тутан истиҥник сүрэхтээтилэр.
Саҥа кинигэ Өрөспүүбүлүкэҕэ Олоҥхо дьиэлэрин материальнай-техническэй базаларын бөҕөргөтүүгэ уонна айар бырайыактарын олоххо киллэриигэ анаммыт тус сыаллаах судаарыстыбаннай бүддьүөттэн үбүлэнэн Дьокуускай куоракка «Алаас» кинигэ кыһатыгар 500 ахсаанынан бэчээттэммит.
672 сирэйтэн турар улахан кээмэйдээх кинигэ матырыйаалын В.О. Каратаев аатынан олоҥхоһуттар уонна тойуксуттар норуодунай кэллэктииптэрин салайааччыта С.Т. Иванова, олоҥхоһут төрөппүт кыргыттара А.В. Мандарова, О.В. Павлова хомуйан бэчээккэ бэлэмнээбиттэр.
Кинигэҕэ киирии тылы тыл билимин дуоктара, бэрэпиэссэр, П.А. Ойуунускай аатынан бириэмийэ лауреата Василий Васильевич Илларионов суруйбут. Кини өссө 1972 сыллаахтан студент сааһыттан Василий Осипович толорууларын сэргээн истэн, Бүлүүгэ анаан кэлэн көрсөн ыкса билсибитэ. Уонна олоҥхоһут олоҕун бүтэһик сылларыгар диэри кини олоҥхолорун сурукка тиһэн, магнитофоҥҥа устан үйэтиппит сүдү үтүөлээх.
Сүрүн миэстэни кинигэҕэ Василий Осипович киэҥник биллэр «Моҕул кугас аттаах Модун Эр Соҕотох», «Оҕо Тулаайах бухатыыр», «Эрбэхтэй Бэргэн»,«Дьэргэлгэн сүүрүк аттаах Дьирибинэ Боотур» уонна ситэриллибэкээ хаалбыт «Уолуйа Боотур» олоҥхолоро ылбыттар. Хас биирдии олоҥхоҕо Бүлүү куоратыттан худуоһунньуктар Афанасий, Тамара Ивановтар, Тааттаттан Семен Хоютанов иллюстрациялары оҥорбуттар. Өссө сайдыылаах үйэ ааҕааччыта куйаар куодунан киирэн бу хартыыналары тыыннааҕымсытан, хамсатан көрөр кыахтаммыт. Эмиэ бу ньыманан Василий Осипович олоҥхолорун эт куолаһынан бэйэтэ толорон доллоһуппутун истиэххэ сөп. Маны В.В. Илларионов магнитофоҥҥа устан хаалларбытын СӨ культуратын үтүөлээх үлэһитэ Иван Тулааһынап СД дискэҕэ көһөрбүт. Салгыы куйаар кодун «Алгыс» КНК специалистара Леонид Менкяров уонна Дыгын Леонтьев оҥорбуттар.
Кинигэҕэ эбии матырыйаал быһыытынан Василий Осипович туһунан араас сылларга «Бэлэм буол», «Октябрь суола», «Кыым», «Социалистическая Якутия» хаһыаттарга тахсыбыт ыстатыйалар, дьиэ кэргэн архыыбыттан ылыллыбыт сэдэх хаартыскалар, наҕараадалар, илиинэн суруйуулар куопуйалара киирбиттэрин ааҕааччы сэргээн көрөрө чуолкай.
Чулуу киһи дьоһун олоҕун, үйэлээх айымньыларын салгыы киэҥник билэргэ, үөрэтэргэ, тарҕатарга анаан И.М.Гоголев-Кындыл аатынан улуустааҕы киин библиотека «В.О. Каратаев-Харатай Баһылай төрөөбүтэ 100 сылыгар» диэн киниэхэ сыһыаннаах суруйуулар библиографическай испииһэктэрин оҥорон киллэрбитэ саҥа кинигэ туһатын, суолтатын өссө үрдэтэр.
Дьоро түһүлгэҕэ мустубут дьон Василий Осипович дьиэ кэргэнэ уонна киин библиотека туруорбут улахан быыстапкаларын кэрэхсээн көрдүлэр. Олоҥхоһут аатын сүгэр норуодунай кэлэктиип толорбут олоҥхоттон быһа тардыыларын болҕойон олорон иһиттилэр.
Түмүккэ, кинигэҕэ үлэлэспиттэри эҕэрдэлээн, бөдөҥ фольклорист, тыл билимин дуоктара, бэрэпиэссэр В.В. Илларионов, Бүлүү улууһун баһылыгын социальнай политикаҕа солбуйааччы А.И. Комаров, Бүлүү куоратын баһылыгын солбуйааччы Н.В. Иванов, норуот талааннааҕа, олоҥхоһут Е.С. Васильев, култуура сайдыытын уонна норуот айымньытын оройуоннааҕы киинин начальнига А.А. Дашевская тыл эттилэр, ытык-мааны олоҥхоһуту ахтан-санаан аастылар.
Ити курдук, Өрөспүүбүлүкэҕэ Култуура, Бүлүү улууһугар Утумнааһын уонна айымньылаах үлэ сылыгар бастакынан сүрэхтэммит төрөөбүт тыл сүөгэйин-сүмэтин, төрүт үгэһин тиэрдэр «Олоҥхоһут Василий Осипович Каратаев-Харатай Баһылай үйэлээх айымньылара» диэн дьоһун кинигэ ыраахтан-чугастан үгүс дьону түмэн, сүргэтин көтөхпүтэ ураты дириҥ суолталанна.
Луиза Кононова, киин модельнай библиотека кыраайы үөрэтиигэ кылаабынай библиотекара
Олоҥхоһут Василий Осипович Каратаев-Харатай Баһылай үйэлээх айымньылара : хомуурунньук / хомуйан оҥордулар : С. Т. Иванова, А. В. Мандарова, О. В. Павлова ; худуоһунньуктар А. Е. Иванов, Т. А. Иванова, Е. Е. Абрамова, С. С. Хоютанов. — Дьокуускай : Алаас, 2024. — 669 с., ил. — 500 экз.
