Ырыаҕа ылламмыт, хоһооҥҥо хоһуллубут хатыҥ чараҥ алаастардаах, үлэни өрө туппут дьоһун дьоннордоох Бастакы Күүлэт нэһилиэгин «Тэтим» сынньалаҥ киинигэр, Арассыыйаҕа учуутал уонна уһуйааччы, Саха сиригэр Үлэ, Бүлүү улууһугар доруобуйа сылларын чэрчитинэн уонна култуура үлэһиттэрин күнүгэр аналлаах Күүлэт түбэтин култууратын үлэһиттэрин дьоро киэһэтэ ыытылынна.
Тырым уоттаах Тылгыны нэһилиэгиттэн «Түһүлгэ» сынньалаҥ киин уонна Күүлэкээн эбэ маанылаах кырдалыгар турар, 2-Күүлэт нэһилиэгин «Дьүкээбил» сынньалаҥ киин кэллэктииптэрэ мустан, ирэ-хоро кэпсэтэн, санаа атастаһан, көрдөөх оонньууларга оонньоон, күрэхтэһэн, киэһэ 18 чаастан, Бастакы Күүлэт олохтоохторугар эҕэрдэ кэнсиэртэрин бэлэх ууннулар.
Култуура үлэһитэ барыга бары эргиччи талааннаах, дьону түмэр сатабыллаах салайааччы, ырыалыын-үҥкүүлүүн доҕордоһор, дьон сынньалаҥын тэрийэр кэрэ киһи буолар. Нэһилиэнньэни сынньатар, аралдьытар олус элбэх сыраны-сылбаны ылар, эрэйэр олус түбүктээх үлэ.
Ол курдук, ыалдьытымсах Бастакы Күүлэт нэһилиэгэр,култуура күнэ үрдүк таһымнаахтык, былааннаммыт тэрээһиннэр бары үрдүк таһымҥа ыытыллан, астына-дуоһуйа сынньанныбыт. Биир идэлээхтэрбит биһигини ыалдьыттары итии чэйинэн, минньигэс аһынан көрүстүлэр. Кулууп дириэктэрдэрэ бэйэлэрин үлэһиттэрин уонна быйыл ыытыллыахтаах үлэлэрин былаанын билиһиннэрдилэр. Наада буоллаҕына көмөлөсүһэн үлэлииргэ сүбэлэстилэр, опыт атастаһан ирэ-хоро кэпсэттилэр.
Бу кэнниттэн күнүс 16.00 чаастан, «Чөл турук» диэн Тылгыны уонна 2-Күүлэт нэһилиэктэрин кулууптарын үлэһиттэригэр аналлаах оонньуубут үрдүк таһымҥа ыытылынна. «Чөл турук» күрэхпит 8 түһүмэхтэн турда. Күрэҕи «Тэтим» сынньалаҥ киин дириэктэрэ Гаврильев Геннадий Петрович салайан ыытта. Бэрт сэргэх, сонун тэрээһин буолла. Бары күлэн-үөрэн, оонньоон-көрүлээн сынньанныбыт.
Тылгыны нэһилиэгин култууратын үлэһиттэрэ «Дьулуур» уонна 2-Күүлэт нэһилиэгин култууратын үлэһиттэрэ «Дьүкээбил» диэн ааттаах хамаандалары туруордулар.
Бастакы түһүмэх «Таайбараҥ» диэн,манна 16 боппуруостаах кэмбиэр баар, хамаандалар хаһыс боппуруоһу талалларын бэйэлэрэ этэллэр, (1-16 дылы талаллар) уонна сөптөөх хоруйу биэриэхтээхтэр. Иккис түһүмэх «Пирамида» сыана үрдүгэр бэйэ бэйэлэриттэн тэйиччи икки остуол турар, хамаандаттан биир кыттааччы тахсан кубиктары икки остуолунан, утары-таары сылдьан, пирамида курдук сааһылаан үрүт-үрдүгэр ууруохтаах. Ким элбэх кубигы сааһылаабыт хотор. Үһүс түһүмэх «Мээчик быраҕыыта» биэдэрэ иһигэр биирдии кыттааччы үстүү мээчиги биирдиилээн быраҕыахтаах. Биэдэрэ иһигэр хас мээчик киирбитинэн ааҕыллар. Төрдүс түһүмэх «Отоннооһун» манна эмиэ хамаандаттан биирдии киһи тахсар, хараҕын баайаллар уонна муостаҕа ыһылла сытар роса хаппахтары салапаан мөһөөччүккэ хомуйталыахтаах, ким элбэҕи хомуйбут кыайыылаах буолар. Бэһис түһүмэх «Сылбырҕа» диэн аата да этэрин курдук, сылбырҕа оонньуу. Кыттааччылар устуулга олороллор, устуул анныгар быа сытар, ону ким эрдэ сыыйан ылбыт кыайыы өрөгөйүн билэр. Алтыс түһүмэх, «Туруйалааһын» диэн, бу капитаннар күрэхтэрэ. Аҥаар атахтарын үөһээ көтөҕөн, икки илиилэригэр ыстакааннаах ууну тутан туруохтаахтар. Ким атаҕынан сиргэ тайаммыт, ууну тохпут хотторор. Сэттис түһүмэх «Дойду былаахтарын быһаарыы», экраҥҥа дойдулар былаахтара көстөр, ону ханнык дойду киэнэ буоларын быһаарыахтаахтар. Ким элбэҕи сөпкө эппит кыайыы өрөгөйүн билэр. Ахсыс түһүмэх «Авангард» хамаандаларга скотч, хаһыат, кыптыый бэриллэр. Биир киһиэхэ 3 мүнүүтэ иһигэр авангард көстүүм оҥорон кэтэрдиэхтээхтэр. Дьэ, бу курдук «Чөл турук» диэн спортивнай күрэхпит сүрдээх интэриэһинэйдик буолан ааста. Түмүккэ кыайыылаах үрдүк аатын Тылгыны нэһилиэгиттэн «Дьулуур» хамаанда ылан, Добун суругунан уонна сыаналаах бирииһинэн наҕараадаланна (модульнай чаһыы). 2-миэстэни 2-Күүлэт нэһилиэгиттэн «Дьүкээбил» хамаанда ылан грамотанан, сыаналаах бирииһинэн (улахан истиэнэҕэ ыйанар хартыынанан ) наҕараадаланна.
Бу кэнниттэн киэһэ 18 чаастан, Күүлэт түбэтин култууратын үлэһиттэрин күүһүнэн туруоруллубут «Махтал эһиэхэ, көрөөччүлэргэ» диэн сүрдээх үчүгэй кэнсиэрт буолла. Кэнсиэрт иннинэ 2-Күүлэт нэһилиэгин» Дьүкээбил» сынньалаҥ киинин аатыттан, ытык мааны киһибитигэр, оһуохайдьыт, тойуксут, Дьөгүөр Сэмэнэбискэ директор Х.Д. Иванова эҕэрдэ сурук туттарда. Маны таһынан, 1-Күүлэттээҕи «Дьүөгэ» түмсүү уран тарбахтаах иистэнньэҥ Далбар Хотунугар, дириэктэр Г.П. Гаврильев түмсүү аатыттан эҕэрдэ суругу, сэмэй бэлэҕи туттарда.
Ыалдьытымсах 1-Күүлэт нэһилиэгин олохтоохторо тоҕо анньан кэлбиттэрэ, кэнсиэрт кыттааччыларын сүрдээҕин долгутта, үөртэ даҕаны. Чахчы да талааннаах да эбиттэр, култуура үлэһиттэрэ, ылбаҕай ырыаларынан, имигэс үҥкүүлэринэн, көрдөөх сыаҥкаларынан күндү көрөөччүлэри сөхтөрдүлэр. Барыга бары талааннаах култуура эйгэтин үлэһиттэрэ холбоһуктаах кэнсиэртэрэ үрдүк таһымнаахтык ыытыллан, көрөөччүлэрбит астынан-дуоһуйан тарҕастылар. Эҕэрдэ кэнсиэри 1-Күүлэт нэһилиэгин – «Тэтим» сынньалаҥ киин дириэктэрэ Г.П. Гаврильев Г.П. уонна уус-уран салайааччы Р.Л. Васильева ыыттылар.
«Махтал эһиэхэ, көрөөччүлэргэ» диэн кэнсиэрпит кэннэ, Күүлэт түбэтин култууратын үлэһиттэрэ, минньигэс астаах сандалы остуол тула олорон ирэ-хоро сэһэргэстибит, көрдөөх оонньуулары үөрэ-көтө оонньоон дуоһуйа сынньанныбыт.
Кэрэ киэһэни «Тэтим» сынньалаҥ киин үлэһиттэрэ тэрийэн ыыттылар. Оонньууга кыттыбыт бары ыалдьыттарга, кыайыылаахтарга бириистэри туттартаатылар.
Дьэ,бу курдук, Күүлэт түбэтин култууратын үлэһиттэрин кэрэ күнэ, 1-Күүлэт нэһилиэгин «Тэтим» сынньалаҥ киинигэр үрдүк таһымнаахтык ааста. Тэрээһини тэрийбит биир идэлээхтэрбитигэр ис-сүрэхпититтэн махтанан баран, массыыналарбытыгар олорон дойдубут диэкки түһүнэн кэбистибит. Сылга биирдэ буолар, анал күммүт эһиил, 2024 сылга, 2-Күүлэт нэһилиэгэр ыытыллар буолла. Биир идэлээхтэрбитигэр айымньылаах үлэҕитигэр ситиһиилэри баҕарабыт. Элбэх көрөөччү махталын ыла туруҥ.
Күүлэккэ барарбытыгар ГСМ көмөлөспүт, Тылгыны олохтоох дьаһалтатыгар (баһылык Е. А. Иванов) уонна көрдөһүүбүтүн быһа гыммакка сөбүлэспит, сымнаҕас олбохтоох массыыналарбыт суоппардарыгар: М.М. Мосовка, В.А. Ивановка махталбыт муҥура суох. Эһиэхэ бары кэрэни, үчүгэйи баҕарабыт.
Виталина Григорьева,
«И. М. Гоголев аатынан
Бүлүүтээҕи нэһилиэктэр икки ардыларынааҕы кииннэммит библиотека ситимэ» МХТ,
Тылгыны бибилэтиэкэтин сүрүннүүр бибилэтиэкэрэ
