Бэс ыйын 22 күнүгэр биир дойдулаахпыт, Бүлүү Үгүлээтиттэн төрүттээх фольклорист, этнограф, чинчийээччи Прокопий Елисеевич Ефремов төрөөбүтэ 90 сылын бэлиэтиибит.
Прокопий Елисеевич 1933 сыллаахха колхозтаах дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Аҕата Ефремов Елисей Ефремович өрөспүүбүлүкэҕэ байанайдаах булчутунан биллэрэ. Ийэтэ Довна ыалдьан, баара-суоҕа икки саастаах оҕотун хаалларан, орто дойдуттан күрэммит. Уолу салгыы аҕатын эдьиийэ кырдьаҕас эмээхсин ииппит. Прокопий кыра сааһыттан уҥуох ыарыытыгар ыалдьан,оччотооҕу кэм аас-туор олох кыһалҕаларыгар тута эмтэммэккэ, олоҕор улахан оҕустарыыны ылбыт.
Көрсүө-сэмэй майгылаах, өрүү үөрэ-көтө сылдьар уолчаан 1940 сыллаахха Үгүлээт 7 кылаастаах оскуолатыгар маҥнайгы кылааска үөрэнэ киирбит. Үөрэппит учууталлара уолчаан кыра сааһыттан билиигэ-көрүүгэ ураты тардыһыылаах, өй өттүнэн биллэр сайдыылаах буолан аахпытын, истибитин тутатына өйдүүрүн, биир саастыылаахтарыттан ураты дьоҕурдааҕын бэлиэтииллэрэ. Оскуолаҕа үөрэнэр сылларыгар Үгүлээт библиотекатын кинигэтин барытын, ону таһынан дьон кинигэтин уларсан аахпыт.
1947 сыллаахха оскуоланы туйгуннук үөрэнэн бүтэрэн, учууталларын сүбэтинэн Бүлүүтээҕи педагогическай училищеҕа үөрэнэ киирбитэ. Үс сыл учуутал идэтигэр туйгуннук үөрэнэн идэтинэн үлэтин 1952 сыллаахтан Үгүлээт оскуолатыгар математика уонна нуучча тылын учууталынан саҕалаабыта.
Эдэр учуутал салгыы 1954 сыллаахха Саха государственнай университетыгар саха оскуолатыгар нуучча тылын үөрэтии салаатыгар туттарсан киирбитэ. Бу да үөрэҕин кыһыл дипломунан бүтэрэн, салгыы олоҕун наука эйгэтигэр салайан, аспирант буолбута.
Сөбүлүүр дьарыгын идэ оҥостон ССРС наукаларын академиятын Саха Сиринээҕи филиалын фольклористика салаатыгар үлэлээбитэ. Тыл, литература уонна история институтугар үлэлиир кэмнэригэр Үгүлээт нэһилиэгэр аҕабыт кэргэнигэр төрөөбүт биллииллээх сэбиэскэй историк-этнограф учуонай Андрей Александрович Попов туһунан элбэхтик үөрэппитэ. Кини Бүлүү сахаларын итэҕэллэрин туһунан илиинэн суруйууларын хомуйан, бэлэмнээн бэчээккэ таһаарбыта. ССРС наукаларын академиятын антропологияҕа уонна этнографияҕа музейын хомуурунньугар тахсыбыт «Бүлүү уокуругун сахаларын итэҕэллэрин историятын матырыйааллара» диэн үлэтиттэн сахалыы тылбаастаан норуокка тарҕаппыта. Бу саха норуотугар, наукаҕа сүҥкэн суолталаах үлэ буолар.
Прокопий Елисеевич дириҥ хорутуулаахтык, иҥэн-тоҥон үлэлиирин сөбүлүүрэ. Киин сирдэр архыыптарыгар сыралаахтык үлэлээн, норуокка биллибэккэ сытар саха фольклорун чинчийиилэрин, үлэлэрин булан, бэлэмнээн бэчээккэ таһаартарбыта. Ол курдук атын үөрэхтээхтэри, суруйааччылары кытары улахан үлэлэри бэлэмнэспитэ. Олор истэригэр «Г.В.Ксенофонтов «Эллэйада», «И.А.Худяков. Краткое описание Верхоянского оруга», «Г.У.Эргис. Очерки по якутскому фольклору», «Обрядовая поэзия саха (якутов)=Саха сиэрин туомун айымньылара», «Якутские сказки» о.д.а. бааллар.
Прокопий Елисеевич төрөөбүт норуотун, Таймыр долганнарын, Дьэһиэй сахаларын фольклордарын, тылынан уус-уран айымньыларын үөрэтиигэ, хомуйууга бэриниилээхтик үлэлээбитэ. Олоҕун кэнники сылларыгар долганнар төрүттэрин, олохторун-дьаһахтарын, биллэр олоҥхоһуттарын чинчийбитэ. «Фольклор долган=Дулган фольклора», «Долганское олонхо», «Сказы Таймыра» диэн кинигэлэрдээх. «Саха норуодунай ырыалара» хомуурунньук научнай редактора.
Кини фольклорист, чинчийээччи буоларын таһынан дэгиттэр талааннаах тылбаасчыт этэ. Ол курдук, бүлүүлэр устар ууну сомоҕолуур Ийэ олоҥхоһуппут Василий Осипович Каратаев-Харатай Баһылай «Модун Эр соҕотох» олоҥхотун Саргылана Платоновна Ойунскаялыын уонна Николай Васильевич Емельяновы кытары нууччалыы тылбаастаан 1996 сыллаахха Новосибирскай куоракка бэчээттэппиттэрэ. Олоҥхо курдук сүдү айымньы ис хоһоонун, бары уус-уран кырааскатын толору биэрэр гына тылбаастаабыттара киһини сөхтөрөр эрэ.
Ити курдук, саха тылын кэрэмэһин, сүөгэйин-сүмэтин иҥэринэн илдьэ сылдьыбыт, умсугуйан үөрэппит биир дойдулаахпыт, Сахабыт сирин фольклора сайдарыгар олоҕун бүтүннүү анаабыта. Кини үтүө аата үйэлэргэ ахтыллыа, наукаҕа оҥорон-чочуйан таһаарбыт сүҥкэннээх үлэлэрэ сыл-хонук аастаҕын аайы өссө ордук сыаналана, дьоҥҥо-норуокка туһалыы туруохтара.
Киин библиотека кыраайы үөрэтиигэ кылаабынай бибилэтиэкэрэ
Луиза Кононова