Биир дойдулаахпыт, поэт, мелодист, суруналыыс, тылы чинчийээччи Дмитрий Тимофеевич Михайлов-Балаҕаччыыныскай бу сыл бэс ыйын 15 күнүгэр төрөөбүтэ 85 сылын бэлиэтиибит.
Дима оҕо сааһа Бүлүү оройуонун Мастааҕар ааспыта. Кини Мастаах, Хампа оскуолаларыгар үөрэнэн 7 кылааһы бүтэрбитэ. Салгыы 1954 – 1958 сылларга Бүлүүтээҕи педагогическай училищеҕа үөрэммит. Студенныыр сылларыгар олоххо көхтөөх уол хоһоон суруйуутунан, музыканан дьарыктаммыта. Учуутал Абраам Владимирович Тараховскай тэрийбит инструментальнай оркестрыгар киирэн, улам-улам музыка алыптаах эйгэтигэр ылларбыт. Сүрэҕин баҕатынан дьаныардаахтык үөрэнэн сотору нотаны ааҕар буолбут. Мандолинаҕа оонньоон оройуон кулуубугар ыытыллар бырааһынньыктарга кыттара. Бу оркестрга бииргэ дьарыктаммыт Дмитрий, Василий Санников, Татьяна Аммосова (Ахсаана Сонтуой) республикаҕа киэҥник биллибиттэрэ.
Училище кэннэ идэтинэн учууталлаан иһэн, музыкаҕа дьоҕурун сайыннараары, 1960 сыллаахха музыкальнай училищеҕа композитор Грант Григорян тэрийбит теоретическай-композиторскай салаатыгар киирбитэ. Кылгас да кэмҥэ буоллар, сөбүлүүр дьарыгар умсугуйан туран элбэххэ үөрэммитэ. Ол эрэн, мелодист буоларга такайбыт убаастыыр уһуйааччыта Грант Арамович олохтон туораан, музыкаҕа үөрэҕин ситэрбэккэ уурайарга күһэллибитэ.
Билиигэ-көрүүгэ тардыһыылаах уол төрөөбүт тылын үөрэтэр, чинчийэр баҕата баһыйан, аны 1962 сыл сайыныгар СГУ историко-филологическай факультетын саха салаатыгар туттарсан киирбитэ. Манна киниэхэ айар, суруйар талаан чочуллар усулуобуйата үөскээбитэ. Хас күн аайы Г.П.Башарин, И.М.Романов, А.Е.Мординов, Ф.Г.Софронов, В.А.Афанасьев, Н.С.Григорьев, М.А.Черосов курдук саха норуотун чулуу дьонун кытары алтыһан, кинилэр дириҥ ис хоһоонноох тылларын-өстөрүн истэн элбэҕи ылыммыта. Субу-субу тэриллэр биллиилээх суруйааччылары, искусство, наука үлэһиттэрин кытта көрсүһүүлэртэн айар үлэҕэ өссө кынаттаммыта. Өрүү көхтөөх эдэр киһи үөрэҕин таһынан общественнай үлэлэри толороро, спордунан да дьарыктанара. Факультет комсомольскай тэрилтэтин бюротын чилиэнинэн талыллан студеннар научнай үлэлэрин иилиирэ-саҕалыыра. Бэйэтэ эмиэ чинчийэр үлэнэн утумнаахтык дьарыктаммытын бүтүн Союз таһымнаах сүбэ мунньахха кыттыбыта туоһулуур.
Дмитрий ити курдук университетка үөрэнэр кэмигэр, үлэ-үөрэх үөһүгэр үлүмнэһэ сылдьан, хоһоон, ырыа айан киэҥ араҥаҕа биллэн барбыта. Айымньылара тута биһирэнэн, дьон-норуот сүрэҕэр дириҥник иҥэн испиттэрэ. Уопсайа 50-тан тахса ырыаны суруйбутуттан ордук биллэр ырыаларынан «Сайылык» (Сэмэн Данилов), «Лена эбэккэм» (Иван Гоголев), «Хап-харанан көр эрэ» (Иван Гоголев), «Эйэ чуорааннара» (Иван Алексеев), «Чочур Мураан» (Виктор Алданскай), «Уоттаах түүҥҥү Дьокуускай» (Альберт Бүлүүйүскэй), «Маннык талба киэҺэҕэ» (Василий Дедюкин) буолаллар.
Дмитрий Михайловы үөлээннээҕэ Ахсаана Сонтуой «Ыраас таптал ырыаһыта» диэн олус бэргэнник эппиттээх. Чахчы, кини ырыалара ураты истиҥ иэйиилээхтэр. Хас биирдиилэрэ хатыламмат дьиктилээхтэр. Айылҕа араас көстүүтүн хараххар субу баардыы ойуулуур күүстээхтэр, таптал дириҥ муоратыгар илдьэ барар аптаахтар….
Санааны, иэйиини матыыпка тиһэн таһаарыы, дьоҥҥо тиэрдии-уйан сүрэхтээх, киэҥ толкуйдаах, бэйэтин дьоҕурун таба арыйбыт, чахчы кыахтаах киһи сатабыла. Ону Дмитрий Тимофеевич Михайлов, доҕотторо таптаан ааттаабыттарынан Миитэрэй Балаҕаччы, Балаҕаччыыныскай, кыайа-хото туппута.
Биир дойдулаахпыт, сиргэ бэриллибит олус кылгас, чаҕылхай олоҕор суруйан хаалларбыт айымньылара, ураты матыыптаах хатыламмат ырыалара өйтөн санааттан сүппэккэ көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэ туруохтара.
Киин библиотека кыраайы үөрэтиигэ кылаабынай бибилэтиэкэрэ
Луиза Кононова
Салгыы библиотека Электроннай библиотека сайтыгар Д. Т. Михайлов-Балаҕаччыыныскай туһунан матырыйааллары билсэргитигэр ыҥырабыт:
≡ Григорьев, Святослав Павлович. Олоҕун сүрүн олуктара : [композитор Д. Т. Михайлов-Балаҕаччыыныскай туһунан] / Святослав Григорьев // Күрүлгэн. – 2018. – N 3 (62). – С. 124-126. – URL: https://e-librvil.ru/book230/
≡ Захарова, Юлиана. Грант Григоряҥҥа уһаарыллан : [мелодист, бэйиэт Д. Т. Михайлов-Балаҕаччыыныскай туһунан] / Юлиана Захарова ; Н. С. Яковлева // Хатан. – 2019. – N 5. – С. 16-17. – URL: https://e-librvil.ru/book231/
∗ В оформлении данной страницы сайта использованы фотография из журнала: «Хатан», обложка книги «Үчүгэйиэн үрүҥ түүн..»