Кэнники кэмҥэ саха норуотугар төрдү-ууһу үөрэтиигэ интэриэс күүһүрдэ. Сылтан сыл бүттүүн улууһунан, нэһилиэгинэн, ийэ-аҕа уустарынан элбэх кинигэ бэчээттэнэн тахсар буолла. От ыйын 8-9 күннэригэр Хоту омуктар төрүччүлэрин үөрэтэр-чинчийэр институт көҕүлээһининэн Дьокуускай куоракка «Төрүччү төлкөтө» диэн II сийиэс буолан ааста.
Улахан түһүлгэ Емельян Ярославскай аатынан судаарыстыбаннай музей тэлгэһэтигэр сахалыы сиэри-туому толоруунан арылынна. Маннык түмсүү дириҥ суолтатын ыйан туран, эҕэрдэ тыллары ыччат дьыалаларыгар уонна социальнай коммуникацияларга министри бастакы солбуйааччы Надежда Мохначевская, Е.Ярославскай аатынан судаарыстыбаннай музей директора Николай Бугаев, Хоту омуктар төрүччүлэрин үөрэтэр-чинчийэр институт уопсастыбаннай Сэбиэтин бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ Афанасий Владимиров эттилэр.
Сийиэскэ өрөспүүбүлүкэ бары улуустарыттан уопсайа 424 делегат кыттыыны ылла. Ыраах Камчаткаттан, Новосибирскайтан тиийэ кэлбиттэр. Бүлүү улууһуттан И.М. Гоголев-Кындыл аатынан кииннэммит библиотека тэрийиитинэн Бастакы Тоҕус, Бороҕон, Чернышевскай, Чочу, Тааһаҕар, Бүлүү куоратыттан библиотекардар, учууталлар, музей үлэһиттэрэ, уопсайа 16 буолан кыттан кэллибит.
Икки күн устата араас тэрээһиннэргэ сылдьан, төрүччүнү үөрэтии, чинчийии тула кэпсэтиигэ түөрт хайысханан үлэлээн, саҥаны биллибит, дьон уопутун иһиттибит. Новосибирскай куораттан сылдьар Дмитрий Киркинскэй «Методология генеалогических исследований: от теории к практике» диэн авторскай семинарыгар сылдьан «Древо жизни» диэн төрүччүнү оҥорууга компьютернай программатын билистибит.
Сийиэс биир сүрүн тэрээһининэн өрөспүүбүлүкэтээҕи быыстапка көрүү-күрэҕэ буолла. Манна ыраах хотуттан тиийэ кэлэн 16 улуус төрүччүгэ анаммыт үлэтин туруорда. Бииртэн биир айымньылаах, кэрэхсэбиллээх үлэлэртэн элбэҕи биллибит-көрдүбүт, чинчийэр үлэни тэрийиигэ чопчу хардыылары сэҥээрдибит.
Биһиги улууспут быыстапкатыгар 17-18 үйэттэн саҕалаан оҥоһуллубут Каратаевтар (Тааһаҕар), Еремеевтар (Бастакы Тоҕус), Томскайдар (Чочу), Фоминнар, Колтовскойдар (Бороҕон), Хантралар (Үгүлээт) аҕа уустарын төрүччүлэрэ, эбии матырыйааллар туруоруллубуттара. Биэс киһиттэн турар Чернышевскай нэһилиэгин делегацията, баһылык Антон Амбросьев салайааччылаах тиийэн, киэҥ ис хоһоонноох быыстапканы туруорда. Манна Веревкиттар, Протопоповтар, Килиэбирдэр Нөөкөйдөр, Апанаастар онтон да атын аҕа уустарын төрүччүлэрэ, ону таһынан Уотту, Торуой Чочу, Сымалыыр төрүттэрэ олорбут алаастарынан аттарыллан оҥоһуллубут карталара, альбомнара үгүс дьон, тэрийээччилэр да сэҥээриилэрин ыллылар.
Көрүү-күрэх түмүгүнэн улууспут быыстапката Саха өрөспүүбүлүкэтин норуоттарын төрүччүлэрин саамай бастыҥ быыстапкатынан сыаналанна. Бастакы миэстэни туоһулуур тэрийээччилэр дипломнарынан наҕараадаланныбыт.
Бүлүүгэ төрүччүнү кэлимник үөрэтии, чинчийии үлэтин нэһилиэктэртэн бастакынан Чинэкэлэр саҕалаабыттара. Өссө бастакы сийиэстэн, оччолорго баһылык Артур Протопопов уонна библиотекарь Любовь Корякина, кэскиллээх дьыалаҕа ылсыбыттара. Нэһилиэк дьаһалтата Хоту омуктар төрүччүлэрин үөрэтэр-чинчийэр институту кытары дуогабардаһан, нэһилиэккэ төрүччүнү үөрэтии, оҥоруу, электроннай базаҕа киллэрии эппиэттээх үлэтэ тиһигин быспакка салҕанан бара турар.
Сийиэс түмүктүүр чааһыгар аны биэс сылынан өрөспүүбүлүкэ хас биирдии нэһилиэгэ төрүччүтүн үөрэтэн, хомуйан, матырыйаалы бэлэмнииригэр сыал-сорук туруорулунна. Бу үлэни миэстэтигэр толоруу олохтоох библиотекаларга сүктэрилиннэ. Онон, Сахабыт сиригэр, Бүлүүбүт улууһугар норуот төрдүн-ууһун симэлийбэт ситимин үөскэтэр, кэлэр кэскил сайдыытын түстүүр үйэлээх үлэ ситиһиинэн салалыннаҕа буоллун!
Киин библиотека кыраайы үөрэтиигэ кылаабынай бибилэтиэкэрэ
Луиза Кононова